historische commissie

Algemeen

Donateur

oproep

nieuwsbrieven

2017: 01      
2016: 01 02 03 04
2015: 01 02 03 04
2014: 01 02 03 04
2013: 01 02 03 04
2012: 01 02 03 04
2011: 01 02 03 04
2010: 01 02 03 04
2009: 01 02 03 04
2008: 01 02 03  

2007

2006

2005

activiteiten

inloopmiddag 2014

inloopmiddag 2013

Oproep:
Op zoek naar het verleden

Foto's  Historische wandeling 2011

inloopmiddag 2010

10-april herdenking 2009

Historische wandeling 7-6-'08

Reunie '05

Bevrijders '05


Nieuwsbrief van de Historische Commissie Noordbarge Nummer 4 - 2009

Acte van Scheiding 1861
'Den acht en twintigsten Mei achttienhonderd een en zestig heb ik Meester Sjuk Johannes Oosting enz., mij des middags twaalf uur bevonden in de school te Noordbarge enz.' Achter deze beginzinnen uit een Acte van Scheiding gaan veel vragen maar ook herkenning schuil. Voor oud-Emmenaren is de voornaam Sjuk een begrip. Voor de oprichter van het Noorder Dierenpark Willem Sjuk Oosting werd deze voornaam vaak als bijnaam gebruikt. Of het die voorjaarsdag erg warm was kunnen we niet nagaan. Het KNMI bestond in 1861 precies 7 jaar en 4 maanden. Maar het was niet zo maar een jaar. De vervening van Zuidoost-Drenthe was in volle gang. Noordbarge was via het Oranjekanaal op het vaarwegennet van Nederland aangesloten. Ook bij de Markegenoten van Noord- en Zuidbarge was het een komen en gaan van mensen van ver buiten Drenthe. We beperken ons tot personen die in die tijd in Noordbarge woonden. Op die morgen in mei was ook Harmannus Folkerus Gosselaar in de school. Deze domineeszoon was net uit zijn wittebroodsweken. Op 3 april van dat jaar was hij getrouwd met Margien Haasken. Margien was de enige erfgenaam van Willem Haasken en Aaltien Sikken. Hun boerderij stond aan de Huizingsbrinkweg [zie foto met baander naar de weg]. Op de plek waar nu de nieuwe woning van de familie Koos Salomons is gebouwd. Voorheen stond hier de woning met kapschuur van Johannes Haasken [later Bertus Louissen]. Het prille echtpaar was bij de ouders van Margien ingetrokken. In verband met de in 1857 begonnen aanleg van de Verlengde Hoogeveensche Vaart was de tijd gekomen om tot een plan van aanleg van het westelijk deel van de veenmarke [ gezamenlijk veen van de eigenerfden van Noord- en Zuidbarge] te komen. De initiatiefnemers, de burgemeester van Emmen mr. Lucas Oldenhuis Tonckens en de belang-rijke markegenoten Hendrikus Haasken en Klaas Ensink hadden hierbij Gosselaar gevraagd om samen met hen zitting te nemen in de commissie, die het opmaken en de uitvoering van het plan moesten voorbereiden. De op 28 augustus 1821 in Schoonebeek geboren Gosselaar woonde en werkte in Assen. Hier had hij enige faam gekregen bij bepaalde landinrichtingsprojecten. Maar Gosselaar had meer belangen die prille middag in mei. Door zijn recente huwelijk was hij immers ook vervener geworden. Het betrof de markegronden in het Barger-Wester-veen/Barger-Erfscheidenveen. Bij deze scheiding werden aan vader en dochter Haasken een flink aantal verspreid liggende veenplaatsen toegescheiden.
Door ruiling wist Gosselaar de veenplaatsen tussen het huidige Barger-Erfscheidenveen en de Verlengde Hoogeveensche Vaart in Nieuw-Amsterdam te verwerven. Door aankoop en ruiling wist hij ook nog bijna alle veenplaatsen ten oosten van de Zijtak [tot ter hoogte van de Zwarteweg] in eigendom te verkrijgen. Het totale veencomplex was 100 bunders groot. Omstreeks 1867 vernoemde hij de door zijn toedoen gegraven hoofdwijk naar zijn vrouw en deze wijk droeg voortaan als naam Marchienewijk.

Ook waren Gosselaar en zijn schoonvader Willem Haasken betrokken bij de aankoop van het grote Smeulveen [Klazienaveen-Noord] door W.A. Scholten uit Groningen. Van de hiervoor ontvangen provisie lieten zij in 1875 een herenhuis in het dorp Emmen bouwen. Zij hebben hier nooit zelf gewoond. Na verbouwing werd dit herenhuis in 1881 in gebruik genomen als gemeentehuis. Omstreeks 1882 verhuisde het gezin Gosselaar met schoonvader Willem Haasken naar Assen. Hun verblijf in Assen bracht hen niet veel geluk. Na het verscheiden van Harmannus Gosselaar op 5 november 1883, kwamen zijn vrouw Margien ruim een jaar later (8 november 1884) en zijn schoonvader Willem Haasken op 13 maart 1886 uit de tijd.

Het bewuste schooltje stond op de brink waar nu de stoet-bakkenoven staat [zie kaartje van 1832]. In die jaren was Geert Everts hoofdonderwijzer. Hij was volgens de Acte van Scheiding ook één van de aanwezige ingezetenen. Geert Everts woonde in de Baxhoek. Hun boerderij stond op de plek waar in de jaren vijftig de familie Jipping woonde. Momenteel staat op deze plek het huis van de familie Moes. In de volgende nieuwsbrief zullen we het onderwijs in die jaren eens bij de kop nemen. Overigens kreeg Zuidbarge eerder dan Noordbarge een eigen school. Pas in 1870 werd het schoolgebouw [OLS III] aan de Noordbargerstraat in gebruik genomen. Naast deze school woonde Klaas Ensink. Stof te over om verder uit te weiden over enkele personen die op 28 mei 1861 in de school van Noordbarge bij elkaar waren.

NB. Een kopie van de acte van scheiding is beschikbaar gesteld door Roelof Boelens [Readshop]. Verder hebben we geput uit het boek "Bumaveen" van Wim Visscher en de website van Historisch Emmen.

Verjaardagskalender
Deze verjaardagskalender is voor € 7,50 verkrijgbaar bij Geesje Gerrits, Noordbarger-straat 67, 7812 AA Emmen, tel. 640263. De kalender bestaat uit vijftien oude foto's van alle delen van Noordbarge. 'Herinneringen aan vroegere tijden' is de ondertitel van deze fraai vormgegeven verjaardagskalender Die belofte wordt meer dan waargemaakt. Bij elke foto is een uitgebreide toelichting gemaakt. Zo worden we volledig bijgepraat over 'het inhalen' (zaod-bulten/korenmijten) en de historie van het Oranjekanaal. Het is te veel om op te noemen. Het is een leerzame en unieke kalender. Ook uitermate geschikt als cadeau van Sinterklaas of de Kerstman. De opbrengst komt ten goede aan het vastleggen van de historie van Noordbarge. Bovenstaande foto van het besneeuwde Achter het Kanaal siert de maand december op.

Tenslotte
Mocht u nog iets over Noordbarge hebben waar u geen raad mee weet of waarover u alle kennis niet meer paraat heeft, stelt u zich dan gerust in verbinding met ons commissielid Geesje Gerrits [0591 640263].