historische commissie

Algemeen

Donateur

oproep

nieuwsbrieven

2017: 01      
2016: 01 02 03 04
2015: 01 02 03 04
2014: 01 02 03 04
2013: 01 02 03 04
2012: 01 02 03 04
2011: 01 02 03 04
2010: 01 02 03 04
2009: 01 02 03 04
2008: 01 02 03  

2007

2006

2005

activiteiten

inloopmiddag 2014

inloopmiddag 2013

Oproep:
Op zoek naar het verleden

Foto's  Historische wandeling 2011

inloopmiddag 2010

10-april herdenking 2009

Historische wandeling 7-6-'08

Reunie '05

Bevrijders '05


Nieuwsbrief van de Historische Commissie Noordbarge Nummer 1 - 2010

Acte van Scheiding 1861 (vervolg)       

In de laatste nieuwsbrief van 2009 hadden we veel plaats ingeruimd voor de opsteller van het plan tot vervening van het westelijk gedeelte van markegronden van Noord- en Zuidbarge Harmannus Folkerus Gosselaar. Deze domineeszoon was net uit zijn witte-broodsweken. Op 3 april van dat jaar was hij getrouwd met Margien Haasken. Margien was de enige erfgenaam van Willem Haasken en Aaltien Sikken uit Noordbarge. Rond het middaguur van 28 mei 1861 waren in de school van Noordbarge (op de grote brink) veel markegenoten bijeengekomen voor het zetten van een handtekening onder deze acte. De stukken hadden ter visie gelegen in het Schippershuis van de Marke in Zuidbarge. Dit gebouw stond vermoedelijk aan de zuidoostkant van de grote brug in Zuidbarge. In dat jaar was het Schipperhuis nog gloednieuw. Via een advertentie in de Drentsche Courant waren de markegenoten opgeroepen voor een Markevergadering van de Marke voor Noord- en Zuidbarge. Aan deze oproep hadden veertig markegenoten gevolg gegeven. Onder hen bevonden zich twee burgemeesters. Mr. Sijbrandus Hellinga Tonckens van Odoorn en Mr. Lucas Oldenhuis Tonckens van Emmen. Noordbarge was vertegenwoordigd door elf eigenerfde boeren of hun gemachtigde. In de acte staat: "zoo werd het geheel in stemming gebragt en aangenomen met zes honderd veertig en drie en twintig, honderd zes en twintigste stemmen of koeweiden (+ 750 stemmen), terwijl zich daartegen verklaard hebben negendertig en halve stemmen of koeweiden(+ 39 stemmen) en zich buiten stemming hebben gehouden negen stemmen of koeweiden (9 stemmen)." Met een overweldigende meerderheid (94%) werd het ontwerp van scheiding met bijbehorende kaart goedgekeurd. De Noordbarger onder-tekenaars waren: Jan Hoving, Luchien Strating, Hendrikus Haasken, Geert Nijhof, Jannes Garming, Lucas Ubbing, Hendrik Everts, Harmannus Gosselaar, Hendrik Haasken, Roelof Evenhuis en Klaas Ensink. Als getuigen tekenden naast notaris Mr. Sjuck Johannes Oosting, schoolmeester Geert Everts en landbouwer Willem Frieling eveneens uit Noord-barge.  Zo'n acte geeft een beeld van een in die jaren niet onaanzienlijk deel van de Noordbarger bevolking. Harmannus Gosselaar woonde dat jaar bij zijn schoonouders Willem Haasken en Aaltien Sikken in. Hun boerderij stond op de plaats waar Koos Salomons nu bezig is met zijn nieuwe woning. Klaas Ensink was getrouwd met Jantien Hindriks Joling (weduwe van Willem Lutke Frieling). Klaas en Jantien waren op 13 juli 1843 getrouwd. Vermoedelijk woonden ze in 1861 nog in de boerderij van Willem Lutke Frieling (zie foto). Deze boerderij stond op de plek waar later de Middelbare Land- en Tuinbouwschool is gebouwd. De boerderij is jarenlang bewoond geweest door de familie Schutrups. De bekende ondernemer Harm Kuper uit Klazienaveen is genoemd naar zijn opa Harm Schutrups. Tussen 1860 en 1880 heeft Klaas Ensink een grote nieuwe boerderij aan de Noordbargerstraat laten bouwen.
 

Deze boerderij werd vanaf 1929 bewoond door de familie Hendrik (Hindrik) en Geert Braams.


Op de plek waar nu Lien Weggemans woont stond een oude Saksische boerderij met 'de kont naor de straot'. In deze boerderij woonde Jan Hoving.  Jan was van 1808 en samen met zijn vrouw Albertien Kremers hadden ze de zorg voor zes opgroeiende kinderen. Jan kon zo de weg over steken en hij was in de school. Het is best mogelijk dat Luchien Strating, Jannes Garming en Hendrik Haasken die middag met hem zijn opgelopen. Deze boeren woonden aan de zuidkant van de Huizingsbrinkweg. Jannes Garming woonde in de boerderij waar nu het Terra College staat. Daarnaast op de plaats van de boerderij van Kropveld had Hendrik Haasken zijn domicilie. De toen 49 jaar oude Hendrik Haasken was bij zijn schoonouders Jan Lipman en Hillegien Iken ingetrouwd. Die meidag in 1861 hadden Hendrik en Aaltien nog twee dochters. Margien was bijna zeventien en de jongste telg Hinderkien werd op 17 juni één jaar. Drie kinderen waren hun ontvallen, waaronder de enige opvolger in de mannelijke lijn Hindrikus.

Luchien Strating zijn zuster Eeme (Eempien) was gehuwd met Berend[t] Garming. We vermoeden dat Luchien Strating destijds samen met een paar zonen van Berend Garming het boerenbedrijf van zijn vader dreef. Als dat zo is dan was Luchien de laatste boer met de achternaam Strating op de Stratingehof (zie foto). Zijn zoon Klaas was koopman te Erica. Met gepaste eerbied werden twee erfvolgers van Berend Garming "Straoting Berend" en "Straoting Hendrik" genoemd. Jammer dat deze traditie in ongebruik is geraakt.

Jannes Garming, de oudste zoon van Berend Garming was van 1824. Hij vertegenwoordigde de familie Garming met 10½ koeweiden. Jannes is altijd vrijgezel gebleven. De marke was verdeeld in waardelen. Een waardeel is een aandeel in het geheel van de eigendoms- en gebruiksrechten in het gemene bezit. Vaak door vererving werden de waardelen onderverdeeld in koeweiden. Een andere ondertekenaar Lucas Ubbing was getrouwd met Fennechien Gerrits.
 


Voor zover we na kunnen gaan hadden zij geen kinderen. In 1880 was volgens het kadaster de boerderij (zie foto) aan de Baxhoekweg 12 in eigendom van Lucas Ubbing uit Weerdinge. Hendrik Jeurink en Geessien Hilbrands zijn op 26 juni 1885 getrouwd en zij hebben hier altijd gewoond. Fennechien Gerrits is op 80-jarige leeftijd in Odoorn overleden. Haar man Lucas was al eerder overleden. Vermoedelijk ook in Odoorn waar door de brand in het gemeente-huis veel gegevens zijn zoekgeraakt. In 1832 hadden de Ubbings meerdere panden in eigendom. Naast de boerderij van Hendrik Jeurink hoorde hun ook het pand verderop langs de Baxhoekweg (in de jaren vijftig woonde fietsmaker Johannes Koopman hier). Ook de woning van Seubers aan de zuidkant van de Baxhoekweg was in hun bezit. De vader van Lucas, Hindrik Ubbing was gehuwd met Zwaantien Baks. Wellicht is dat de verklaring voor hun vele bezittingen in de Baxhoek. Op die middag in mei was hij slechts gerechtigd voor vier koeweiden. In de volgende nieuwsbrief gaan we dieper in op de andere eigenerfde boeren in de school van Noordbarge

 

NB. Een kopie van de acte van scheiding is beschikbaar gesteld door Roelof Boelens [Readshop].

 

Tenslotte

Jaarlijks wordt op 10 april een herdenking t.g.v. de bevrijding van Emmen gehouden. Deze herdenking vindt plaats bij het zgn. Poolse Monument op de brink aan de Noordbarger-straat. Iedereen is van harte welkom. De plechtigheid begint om 18.45 uur. Na afloop kan er worden nagepraat in de aula van het naastgelegen AOC Terra. De HC Noordbarge heeft hier een kleine fototentoonstelling over de oorlog ingericht.

 

Mocht u nog iets over Noordbarge hebben waar u geen raad mee weet of waarover u alle kennis niet meer paraat heeft, stelt u zich dan gerust in verbinding met ons commissielid Geesje Gerrits [0591 640263].